در نخستین ماههای سال ۲۰۲۵، تجارت غیرنفتی ایران و امارات با رشد قابل توجه و تحولات زیادی همراه بوده است؛ روندی که برای بازرگانان ایرانی فرصتهای مهمی به وجود آورده است. در اولین فصل سال جاری، حجم تجارت غیرنفتی میان دو کشور به ۵.۴۷۸ میلیارد دلار رسید که از این میزان، صادرات ایران به امارات ۱.۵۹۲ میلیارد دلار و واردات از امارات ۳.۸۸۶ میلیارد دلار بوده است. این ارقام، جایگاه امارات را بهعنوان بزرگترین صادرکننده کالا به ایران و یکی از اصلیترین مقاصد صادراتی ایران در منطقه تثبیت کرده است.
در سال مالی گذشته، مجموع صادرات غیرنفتی ایران به امارات به ۷.۲ میلیارد دلار رسید و امارات در جایگاه سومین مقصد صادراتی ایران قرار گرفت. در مقابل، امارات با ۲۱.۹ میلیارد دلار صادرات غیرنفتی به ایران، مهمترین شریک تجاری کشور در حوزه واردات به شمار میرود. رئیس اتاق مشترک ایران و امارات اعلام کرده است که سطح مبادلات تجاری دو کشور در برخی دورهها تا ۲۷ میلیارد دلار نیز افزایش یافته و هنوز هم امکان رسیدن به این سطح وجود دارد. با این حال، یکی از موانع اصلی، تأخیر طولانی در فرآیند تخصیص ارز توسط بانک مرکزی ایران است که گاه تا بیش از ۱۲۰ روز زمان میبرد و این مسئله فشار مضاعفی به تجار، به ویژه صادرکنندگان کالاهای فاسدشدنی وارد کرده است. اگر این روند اصلاح شود، سرعت و حجم تجارت میان دو کشور به شکل قابلتوجهی افزایش خواهد یافت.
نمایشگاه ایران اکسپو ۲۰۲۵ که از ۲۸ آوریل تا ۳ می در تهران برگزار شد، نقش مهمی در توسعه روابط تجاری دو کشور ایفا کرد. حضور گسترده نمایندگان اقتصادی امارات در این نمایشگاه به امضای قراردادهای جدید و افزایش ارتباط میان فعالان اقتصادی دو کشور منجر شد. مسئولان اتاقهای بازرگانی ایران و امارات از این رویداد به عنوان نقطه عطفی در مسیر رشد مبادلات اقتصادی یاد کردهاند و بر لزوم استفاده دقیقتر از ظرفیتهای لجستیکی، گمرکی و اصلاح مقررات مالی تأکید دارند.
در ادامه تلاشها برای گسترش همکاری، جلسات کمیته مشترک اقتصادی ایران و امارات نیز پس از چند سال وقفه از سر گرفته شده و موضوعاتی همچون حمل و نقل، گردشگری، کارآفرینی و انرژیهای تجدیدپذیر در دستور کار قرار گرفته است. پیشنهاد ایجاد کمیته همکاری دائم میان اتاقهای بازرگانی نیز با هدف هماهنگی بهتر در مسیر صادرات مجدد از امارات به سایر کشورها مطرح شده است.
از سوی دیگر، امارات متحده عربی در سه ماهه اول سال ۲۰۲۵، بیش از ۲۶ توافقنامه جامع همکاری اقتصادی CEPA با کشورهای مختلف امضا کرده که این اقدام، این کشور را بیش از پیش به قطب تجارت منطقهای و جهانی تبدیل کرده است. این روند برای بازرگانان ایرانی نیز فرصتهایی در مسیر صادرات غیرمستقیم و توسعه بازارهای هدف جدید به وجود آورده است. در چنین شرایطی، مسیر بندرعباس تا جبلعلی به یکی از پویاترین و پرپتانسیلترین خطوط تجاری منطقه تبدیل شده است.
با وجود برخی تنشهای ژئوپولیتیک، نظیر تهدیدهای مربوط به تنگه هرمز، فعلاً ثبات نسبی در منطقه حکمفرماست و بازارهای مالی امارات، از جمله بازار سهام دبی، در ماه ژوئن به بالاترین سطح ۱۷ سال گذشته رسیدند. این شرایط، چشمانداز مثبتی برای ادامه تعاملات اقتصادی ایران و امارات در سال جاری ترسیم کرده است. اکنون برای فعالان اقتصادی ایرانی، زمان آن فرارسیده است که با برنامهریزی دقیقتر، شناخت درست از قوانین تجاری امارات و استفاده از ظرفیتهای لجستیکی این کشور، سهم بیشتری از بازارهای منطقهای و جهانی را بهدست آورند.
کاهش تعرفههای صادراتی میان ایران و ترکیه
در پی تصمیم تازه ایران و ترکیه برای کاهش تعرفههای صادراتی میان دو کشور در سال ۲۰۲۵، روند صادرات مواد غذایی ایرانی به ترکیه شتاب گرفته و زمینههای تازهای برای رشد تجارت دو جانبه ایجاد شده است.
این توافق که در جریان مذاکرات اقتصادی مقامات دو کشور در فصل بهار ۲۰۲۵ نهایی شده است، از نگاه فعالان اقتصادی گامی مؤثر در جهت کاهش هزینههای صادرات و تقویت رقابتپذیری کالاهای ایرانی در بازار ترکیه به شمار میرود. بر پایه آمارهای منتشر شده، ایران در سال مالی گذشته بیش از ۶.۸ میلیارد دلار کالای غیرنفتی به ترکیه صادر کرده است که نسبت به مدت مشابه سال قبل رشد قابلتوجهی داشته است.
همچنین در فصل نخست سال ۱۴۰۴ هجری شمسی، میزان صادرات غیرنفتی ایران به ترکیه به حدود ۹۳۷ میلیون دلار رسیده که این روند صعودی نشاندهنده تأثیر مثبت تصمیمات تازه در حوزه تعرفهگذاری است. در کنار کاهش تعرفهها، گفتوگوهای سازندهای نیز میان مقامات ایران و ترکیه برای ایجاد یک منطقه آزاد تجاری مشترک آغاز شده است که میتواند به توسعه زیرساختهای مرزی، تسهیل فرآیندهای ترخیص کالا و افزایش حجم سرمایهگذاریها منجر شود. این سیاستهای جدید بیش از همه به نفع صادرکنندگان ایرانی در حوزه مواد غذایی تمام شده است.
محصولاتی چون خشکبار، میوههای خشکشده، حبوبات، فرآوردههای لبنی و سایر اقلام خوراکی اکنون با شرایطی سادهتر و قیمتهایی رقابتیتر به بازار ترکیه راه مییابند. کاهش هزینههای گمرکی، تسهیل در صدور مجوزها و استقبال بازار مصرف ترکیه از محصولات باکیفیت ایرانی، همگی عواملی هستند که زمینه را برای افزایش حضور ایران در این بازار فراهم کردهاند. از سوی دیگر، ترکیه به عنوان یکی از مقاصد اصلی صادرات ایران، حالا در مسیر تعمیق روابط تجاری با کشورمان قرار گرفته و این مسئله میتواند برای صادرکنندگان ایرانی بسیار سودمند باشد.
با توجه به فرصتهای ایجاد شده، کارشناسان اقتصادی معتقدند که بازرگانان ایرانی باید از این شرایط حداکثر استفاده را ببرند و با تقویت کیفیت محصولات، استفاده از بستهبندیهای استاندارد و گسترش روابط با واردکنندگان ترکیهای، جایگاه خود را در بازار همسایه غربی تثبیت کنند. بدون تردید، کاهش تعرفهها نه تنها به معنای رشد آمار صادرات است، بلکه به معنای توسعه شبکه تجاری و کسب سود بالاتر برای فعالان اقتصادی ایرانی نیز خواهد بود.
سال ۲۰۲۵ را میتوان نقطه عطفی در مسیر همکاریهای اقتصادی ایران و ترکیه دانست؛ مسیری که اگر با برنامهریزی درست و حضور مؤثر بخش خصوصی همراه شود، میتواند ثمرات اقتصادی قابلتوجهی برای هر دو کشور به همراه داشته باشد.
عمان در سال 2025 به دروازه امن صادرات غیرنفتی ایران تبدیل شده است
در سال ۲۰۲۵، عمان به یکی از امنترین و مطمئنترین مسیرهای صادراتی برای کالاهای غیرنفتی ایران تبدیل شده است. شرایط سیاسی پایدار، امنیت دریایی بالا و گسترش زیرساختهای بندری در این کشور باعث شده تا بسیاری از بازرگانان ایرانی عمان را به عنوان مسیری مطمئن برای ورود به بازارهای جهانی انتخاب کنند.
گزارشهای منتشر شده از منابع معتبر بینالمللی نشان میدهد که صادرات غیرنفتی عمان در سهماهه نخست سال ۲۰۲۵ با رشد ۸.۶ درصدی نسبت به سال قبل همراه بوده و این کشور توانسته نزدیک به ۱.۶ میلیارد ریال عمانی صادرات غیرنفتی به ثبت برساند. این عدد در مقایسه با حجم کل تجارت خارجی عمان، سهمی حدود ۲۸ درصدی را شامل میشود؛ رقمی که نشان از اهمیت روزافزون بخش غیرنفتی در اقتصاد این کشور دارد.
در همین بازه زمانی، میزان صادرات بیمهشده عمان نیز رشد ۶ درصدی داشته و به بیش از ۶۱ میلیون ریال عمانی رسیده است. این آمار نشان میدهد که نهتنها صادرات در حال افزایش است، بلکه اطمینان تجار و صادرکنندگان از فضای تجاری این کشور نیز بیشتر شده است. رشد صادرات در بخشهایی مانند مصالح ساختمانی، محصولات کشاورزی، پتروشیمی و مواد معدنی بهخوبی نشان میدهد که عمان توانسته با توسعه صنایع داخلی خود، نیاز به واردات از کشورهای همسایه را افزایش دهد. ایران نیز در این میان با تکیه بر تنوع تولیدات غیرنفتی خود، جایگاه مناسبی در بازار عمان پیدا کرده است.
طبق آمار رسمی گمرک ایران، صادرات غیرنفتی ایران به عمان در ده ماهه اخیر نسبت به سال قبل حدود ۱۴ درصد افزایش یافته و به بیش از ۲۹۷ میلیون دلار رسیده است. در همین حال، کل حجم تجارت ایران با همسایگان در بهار امسال بیش از ۱۳ میلیارد دلار اعلام شده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته رشد ۲۱ درصدی داشته است. عمان در میان این کشورها با رشد ۱۱ درصدی در تجارت با ایران، جایگاه خاصی دارد. این رشد نشان میدهد که بازرگانان ایرانی بهخوبی در حال شناسایی و استفاده از فرصتهای موجود در بازار عمان هستند.
یکی از عوامل مؤثر در افزایش اهمیت عمان برای تجار ایرانی، تغییر در مسیرهای کشتیرانی منطقهای است. با تشدید ناامنیها در برخی نقاط تنگه هرمز، شرکتهای کشتیرانی بینالمللی عبور از مسیرهای امنتر را ترجیح دادهاند و آبهای نزدیک به عمان را جایگزین مسیرهای پرریسک کردهاند. این موضوع باعث شده تا مسیرهای تجاری به سمت بنادر عمان مانند «صحار» و «دقم» متمرکز شود و عمان عملاً به یکی از مسیرهای اصلی تجارت دریایی در منطقه تبدیل شود.
علاوه بر این، فعالیتهای مشترک اقتصادی و تجاری ایران و عمان طی ماههای اخیر شدت گرفته و نشستهای مختلفی میان مقامات اتاقهای بازرگانی دو کشور برگزار شده است. در این نشستها، راههای توسعه صادرات، تسهیل مسیرهای حملونقل و افزایش امنیت تجاری مورد بررسی قرار گرفته و زمینه برای افزایش مبادلات فراهم شده است. تجار ایرانی که در حوزههای کشاورزی، صنعتی، معدنی و صنایعدستی فعال هستند، میتوانند از ظرفیتهای رو به رشد بازار عمان استفاده کنند و صادرات خود را به این کشور افزایش دهند.
در مجموع، با توجه به افزایش ثبات اقتصادی و سیاسی در عمان، رشد قابلتوجه صادرات غیرنفتی، افزایش اعتماد تجار به فضای تجاری این کشور، مسیرهای امن دریایی و همکاریهای اقتصادی فعال با ایران، میتوان گفت عمان در سال ۲۰۲۵ به دروازهای مطمئن برای صادرات غیرنفتی ایران تبدیل شده است. این روند نشان میدهد که آینده تجارت ایران با عمان روشن است و فعالان اقتصادی باید با برنامهریزی درست از این فرصت ویژه استفاده کنند.
واردات تجهیزات پزشکی و دارویی از انگلیس
در تازهترین تحولات تجاری سال ۲۰۲۵، واردات تجهیزات پزشکی و دارویی از انگلستان به ایران با رشد قابل توجهی همراه بوده است؛ رشدی که فرصتهایی تازه و سودآور را برای فعالان بخش خصوصی و بازرگانان ایرانی به وجود آورده است. طبق دادههای منتشرشده از سوی سازمان توسعه تجارت ایران در تیرماه ۱۴۰۴، حجم واردات اقلام دارویی و دستگاههای تخصصی پزشکی از بریتانیا در سهماهه دوم سال ۲۰۲۵ نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از ۴۰ درصد افزایش یافته و ارزش این مبادلات به مرز ۲۲۰ میلیون دلار رسیده است.
این رشد چشمگیر، نتیجه مجموعهای از عوامل از جمله توافقنامههای تسهیلگر تجاری میان دو کشور، کاهش موانع گمرکی و افزایش تقاضا در بازار داخلی ایران برای تجهیزات پیشرفته تشخیص و درمانی عنوان شده است. منابع مطلع در اتاق بازرگانی ایران و انگلیس اعلام کردهاند که بیش از ۶۰ شرکت ایرانی فعال در حوزه واردات تجهیزات پزشکی، طی ماههای اخیر اقدام به انعقاد قراردادهای مستقیم با تولیدکنندگان معتبر بریتانیایی کردهاند؛ شرکتهایی که سابقه همکاری با بیمارستانها و مراکز درمانی در کشورهای اتحادیه اروپا را دارند.
از سوی دیگر، رشد سرمایهگذاری در بخش سلامت ایران نیز به تقویت تقاضا برای این تجهیزات دامن زده است. با توسعه بیمارستانهای خصوصی و کلینیکهای تخصصی در شهرهایی مانند تهران، مشهد، شیراز و اصفهان، نیاز به دستگاههای پیشرفته تصویربرداری، تجهیزات اتاق عمل، سیستمهای مانیتورینگ و محصولات دارویی پیشرفته بیشتر از هر زمان دیگری احساس میشود. این موضوع باعث شده است واردات از کشورهایی مانند انگلستان، که یکی از قطبهای دانشبنیان در صنعت سلامت محسوب میشود، به اولویت شرکتهای واردکننده ایرانی تبدیل شود.
در همین راستا، دفتر نمایندگی تجاری انگلستان در تهران نیز با هدف تسهیل ارتباطات میان تأمینکنندگان انگلیسی و تجار ایرانی، اقدام به راهاندازی پایگاه دادهای از شرکتهای دارای مجوز صادرات به ایران کرده است. همچنین نمایشگاه مشترک تجهیزات پزشکی ایران و بریتانیا قرار است در مهر ماه امسال در تهران برگزار شود؛ رویدادی که فرصتی عالی برای مذاکره، معرفی برندها و بررسی شرایط همکاری مستقیم برای فعالان این حوزه خواهد بود.
کارشناسان اقتصادی معتقدند در شرایطی که نرخ بازگشت سرمایه در حوزه واردات کالاهای مصرفی کاهش یافته است، تمرکز بر واردات هدفمند تجهیزات تخصصی و دارویی میتواند بازاری باثبات و سودآور برای بازرگانان ایرانی فراهم کند. به ویژه اینکه حمایت دولت از واردات کالاهای حوزه سلامت همچنان ادامه دارد و تسهیلات ارزی و گمرکی خاصی برای این اقلام در نظر گرفته شده است.
در بازار امروز ایران، شرکتهای معتبر و شناخته شده انگلیسی مثل GlaxoSmithKline، GE Healthcare UK و Smith & Nephew فعالیت زیادی در حوزه تجهیزات پزشکی وارداتی دارند. با توجه به رشد سطح تقاضا در بازار داخلی و فضای بازتر تجاری میان تهران و لندن، فعالان اقتصادی که زودتر وارد این عرصه شوند میتوانند موقعیت خود را در این زنجیره تأمین تثبیت کنند.
شرایط اقتصادی و تجاری سال ۲۰۲۵ نشان میدهد واردات تجهیزات پزشکی و دارویی از انگلستان نه تنها نیاز حیاتی حوزه سلامت ایران را پاسخ میدهد، بلکه یکی از سودآورترین حوزهها برای بازرگانان ایرانی به شمار میرود.
