در شرایطی که بسیاری از تحلیلگران معتقدند نظم قدیمی تجارت جهانی در حال پایان است، امارات با پیوستن به اتحادهای اقتصادی جدید مانند «شراکت آینده سرمایهگذاری و تجارت» میکوشد جایگاه خود را در شبکهای از همکاریهای انعطافپذیر تحکیم کند.
این کشور که بسیار بزرگتر از اندازه اقتصاد خود در تجارت جهانی عمل میکند، از روند کند مذاکرات منطقهای و رقابت قدرتهای بزرگ فاصله گرفته و به طور فعال به دنبال شراکتهای جدید و هدفمند است. این سیاست اقتصادی همراه با جذب سرمایه انسانی و استفاده از موقعیت جغرافیایی، امارات را به یکی از موفقترین کشورها در نظم جدید اقتصاد جهانی تبدیل کرده است.
بر اساس گزارش رسانههای اقتصادی بینالمللی در نیمه سپتامبر، امارات به همراه نیوزیلند، سنگاپور و سوئیس یک اتحاد اقتصادی جدید به نام «شراکت آینده سرمایهگذاری و تجارت» تشکیل دادهاند. این شراکت در حال حاضر ۱۴ کشور عضو دارد و بر تجارت آزاد و منصفانه، رشد فراگیر و جذب سرمایهگذاری خارجی تمرکز دارد. وزیر تجارت نیوزیلند در این باره گفت: «ما گروهی از کشورهای کوچک و متوسط هستیم که برای باز کردن بازارها، جذب سرمایه و رفع موانع تجاری مصمم هستیم.»
شرایط شکلگیری در وضعیت ناپایداری جهانی
این شراکت اقتصادی در دورهای از عدم اعتماد و اطمینان در اقتصاد جهانی شکل گرفته است. رئیس شورای روابط خارجی در مقالهای اخیر نوشته: «سیستم تجارت جهانی آنگونه که میشناختیم، از بین رفته است.» او پیشنهاد کرده که بهترین راه حل، تشکیل اتحادهایی از کشورهای همفکر است که شبکهای از روابط چندجانبه باز ایجاد کنند. شراکت آینده سرمایهگذاری و تجارت بخشی از این راهحل است.
اگرچه تشکیل این ائتلاف جدید به طور مستقیم نتیجه سیاستهای دولت ترامپ نبود، اما اقدامات تجاری او مانند وضع تعرفههای بالا، زیر سؤال بردن توافقهای تجاری گذشته و انتقاد از سازمان تجارت جهانی، به سرعت بخشیدن به تشکیل این شراکت کمک کرد. دلیل اصلی اما، استراتژی بلندمدت امارات برای متنوعسازی روابط اقتصادی خود بود.
امارات در تجارت بسیار بزرگتر از اندازه خود عمل میکند
امارات با اقتصادی کوچکتر، اما با حجم تجارت ۱۱۴۰ میلیارد دلاری در سال ۲۰۲۴، حدوداً دو برابر عربستان (۵۳۷ میلیارد دلار) تجارت دارد. این کشور با داشتن مناطق آزاد متعدد مانند جبلعلی (با ۱۹۰ میلیارد دلار تجارت) و صادرات متنوع، مرکز تجاری مهمی در منطقه است. وابستگی اندک به صادرات به آمریکا و تعرفههای پایین و ثابت، امارات را به گزینه جذاب برای ائتلافهای اقتصادی بینالمللی مثل شراکت آینده سرمایهگذاری و تجارت مبدل کرده است.
تمرکز بر شراکتهای اقتصادی کوچکتر و جدید
به نظر میرسد امارات مشتاق است همکاری با گروههای کوچکتر کشورها را گسترش دهد که لزوماً شامل چین یا آمریکا نمیشوند؛ به ویژه با توجه به حساسیتهای رقابت بین این دو قدرت. البته امارات همچنان از همکاری در اتحادیههای اقتصادی قدرتمندی مانند بریکس و سازمان همکاری شانگهای نیز سود میبرد، اما به نظر میرسد بخشی از جذابیت این گروهها به دلیل ارتباطات قوی با چین یا روسیه کاهش یافته است.
امارات از تغییرات به نفع خود استفاده میکند
امارات نه تنها از جریانهای تجاری، که از تحولات گسترده جهانی نیز سود میبرد. این کشور تغییرات در سیاستهای مهاجرتی دیگر کشورها را به فرصتی برای جذب استعدادهای درخشان تبدیل کرده است. برای مثال، محدودیتهای ویزای کاری آمریکا به عنوان «فرصتی استثنایی» برای جذب متخصصان برتر به بخش فناوری و هوش مصنوعی امارات توصیف شده است.
تجربه تاریخی امارات در مدیریت بحرانهای منطقهای و شوکهای جهانی، به این کشور توانایی ویژهای در تبدیل تهدیدها به فرصت داده است. اگرچه مقامات اماراتی همیشه خواستار تجارت آزادتر بودهاند، اما این کشور نشان داده که میتواند در شرایط سخت نیز خوب عمل کند و از بینظمیهای سیستم تجارت جهانی برای ایجاد فرصتهای جدید استفاده نماید.
