کییر استارمر، نخستوزیر انگلستان، در همین ماه قصد انجام سفری مهم و راهبردی به امارات متحده عربی و عربستان سعودی را دارد؛ سفری که هدف اصلی آن نهاییسازی یکی از مهمترین توافقهای اقتصادی سالهای اخیر بریتانیا است که شامل توافق تجارت آزاد با شورای همکاری خلیج فارس است. این سفر در شرایطی انجام میشود که لندن به دنبال تقویت اقتصاد خود، افزایش نفوذ خود در خاورمیانه و انعقاد توافقنامههای جدید برای تجارت در دوره پسابرگزیت است.
بر اساس اعلام بلومبرگ، دفتر نخستوزیری بریتانیا اعلام کرده است که هدف دولت، افزایش حجم روابط تجاری با کشورهای خلیج فارس تا ۱۶ درصد است؛ آن هم از طریق همکاریهای گسترده در بخشهای فناوری، دفاعی، انرژی و امنیت. استارمر در همین ماه وارد امارات خواهد شد و با شیخ محمد بن زاید آل نهیان دیدار میکند و پس از آن راهی عربستان میشود تا با محمد بنسلمان، ولیعهد سعودی، گفتگو کند.
منابع آگاه به بلومبرگ گفتهاند که مذاکرات میان بریتانیا و کشورهای خلیج فارس ماهها است وارد مرحله نهایی شده است و احتمال دارد پیش از پایان سال جاری میلادی، توافق رسمی به امضا برسد. برای دولت تازهکار حزب کارگر که پس از روی کار آمدن همچنان هیچ توافق تجارت آزاد بزرگی را نهایی نکرده است، این موفقیت میتواند یک برگ برنده سیاسی مهم باشد.
خلیج فارس؛ بازاری که لندن نمیخواهد از دست بدهد
استارمر میگوید: «در این منطقه پتانسیل بسیار بزرگی وجود دارد و میخواهم روند دستیابی به موافقتنامه با شورای همکاری خلیج فارس سریعتر پیش برود.» این سخنان نشان میدهد لندن به دنبال آن است که فضای اقتصادی خلیج فارس را پیش از آنکه رقبای جهانی مثل چین نفوذ بیشتری در آن پیدا کنند، از آن خود کند.
مجموع تولید ناخالص داخلی اعضای شورای همکاری خلیج فارس شامل عربستان، امارات، قطر، کویت، عمان و بحرین حدود ۲.۲ تریلیون دلار است؛ رقمی که این منطقه را در سطح اقتصادهایی چون برزیل قرار میدهد. این کشورها در سال گذشته هفتمین بازار بزرگ صادراتی بریتانیا بودهاند. حجم تجارت دوجانبه امارات و بریتانیا اکنون به حدود ۲۳ میلیارد پوند رسیده است، در حالی که این رقم برای عربستان حدود ۱۷ میلیارد پوند گزارش شده است.
اهداف امنیتی و سیاسی در کنار اهداف اقتصادی
در بیانیه دولت بریتانیا آمده است که علاوه بر مسائل اقتصادی، نخستوزیر در دیدارهای خود درباره پروندههای امنیتی منطقه نیز گفتگو خواهد کرد. از جمله مهمترین محورهای مذاکرات، تلاش برای ایجاد آتشبس میان اسرائیل و غزه، آزادی اسرا و افزایش ارسال کمکهای بشردوستانه عنوان شده است. لندن امیدوار است که بتواند نقش فعالتری در مدیریت بحرانهای خاورمیانه داشته باشد و با تکیه بر روابط سنتی خود، نفوذ خود را در مسایل سیاسی و امنیتی نیز افزایش دهد.
رقابت غرب با چین؛ نگرانی پنهان لندن
یکی از نگرانیهای اصلی کشورهای غربی، سرعت رشد روابط چین با کشورهای خلیج فارس است. اکنون تجارت میان آمریکا، اروپا و بریتانیا با خلیج فارس حدود ۲۵۰ میلیارد دلار است؛ اما تجارت چین با این منطقه با شتاب بیشتری در حال افزایش است. مایکل لارنس، رئیس Asia House، با اشاره به نتایج تازهترین تحقیقات این مؤسسه گفته است: «ما در میانه یک تغییر بزرگ جهانی هستیم. اتحادهای تازه شکل میگیرند و کشورهای غربی به طرز فزایندهای محافظهکارانه عمل میکنند.»
عربستان و امارات که در حال نزدیکتر شدن به چین و جذب سرمایهگذاریهای آسیایی هستند، اکنون به بریکس نیز دعوت شدهاند. این روند باعث شده است لندن با نگرانی بیشتری به منطقه وارد شود و تلاش کند پیش از تقویت کامل اتحادهای جدید، جایگاه خود را تثبیت کند.
اگر توافق تجارت آزاد بریتانیا با شورای همکاری خلیج فارس نهایی شود، لندن میتواند به منافع تجاری عظیمی در خاورمیانه دست یابد. این توافق علاوه بر همواره کردن مسیر صادرات فناوری، تجهیزات دفاعی و خدمات مالی، میتواند نقطه آغاز همکاریهای بلندمدت در حوزه انرژی، زیرساخت و امنیت باشد.
