تحلیل بازار در حقیقت گزارشی است که به شما میگوید اوضاع کسب و کار در حوزه فعالیت شما به چه شکل است، مشتریان مناسب شما چه کسانی هستند و شما با چه کسب و کارهایی به رقابت خواهید پرداخت. این تحلیل یک ابزار کاملاً ضروری و مهم برای معرفی و راهاندازی محصولات و خدمات است و آگاهی از شیوه انجام آن برای هر فردی که صاحب یک کسب و کار کوچک است، لازم و ضروری است. بدون انجام تحلیل و آنالیز بازار، شما قادر نخواهید بود استراتژی کسب و کار خود را طراحی و تنظیم نمایید.
نگران نباشید! اگر احساس میکنید که دانش و آمادگی کافی را در این زمینه ندارید، ما در این مقاله از ایران اردر برای شما به طور کامل توضیح میدهیم که تحلیل بازار دقیقاً چیست و شما چگونه میتوانید آن را در پنج مرحله ساده و قابل اجرا انجام دهید.
تحلیل بازار چیست؟
تحلیل بازار (market analysis) گزارشی جامع است که تمامی عواملی که میتوانند بر موفقیت یک محصول، خدمات یا یک کسب و کار تأثیرگذار باشند را مورد بررسی قرار میدهد. این گزارشها با جمعآوری دادهها و اطلاعات مربوط به مخاطبان هدف، رقبا، فرصتهای موجود در بازار و سایر موارد مرتبط، تصویری واضح و روشن از نقاط قدرت و ضعف محصول یا خدمات شما ارائه میدهند.
به بیان بسیار ساده، تحلیل و آنالیز بازار به پرسشهای مهم زیر پاسخ میدهد:
● مشتری ایدهآل و مناسب شما چه کسی است؟
● آنها دارای چه ویژگیها و خصوصیاتی هستند؟
● رقبای مستقیم و غیرمستقیم شما چه کسانی میباشند؟
● حجم و اندازه بازار هدف شما چقدر است؟
● چرا مردم باید محصول یا خدمات شما را انتخاب کرده و بخرند؟
● مشتریان حاضرند برای به دست آوردن این راهحل چقدر هزینه پرداخت نمایند؟
چرا شما باید حتماً تحلیل بازار انجام دهید؟
دلایل متعددی وجود دارد که چرا صاحبان کسب و کارهای کوچک حتماً باید یک تحلیل و آنالیز بازار اصولی انجام دهند. اولاً، این تحلیل موجب ریسک کمتر و برنامهریزی بهتر میشود. قبل از اینکه زمان و منابع خود را برای ساخت، توسعه و عرضه یک محصول جدید صرف کنید، تحلیل بازار میتواند به شما بگوید که آیا این محصول با موفقیت عرضه خواهد شد یا خیر. حداقل نتیجه این است که شما قبل از معرفی محصول جدید، درک روشنی از شرایط و چالشهای پیشرویتان به دست خواهید آورد.
علاوه بر این، تحلیل و آنالیز بازار به شما کمک میکند تا بتوانید خود را از رقبایتان متمایز کنید. شما خواهید دید که سایر کسب و کارهای فعال در حال حاضر چه چیزهایی ارائه میدهند و در کدام بخشها میتوانید نقطه قوت و تمایز خود را ایجاد نمایید.
تحلیل بازار همچنین این امکان را به شما میدهد تا موقعیت فعلی محصولات و خدمات موجود خود را در بازار ارزیابی کنید. به عنوان مثال، اگر محصولی به میزان مورد انتظارتان فروش نمیرود، شما میتوانید با انجام یک تحلیل دقیق، دلیل استقبال نکردن مخاطبان از آن را بفهمید. این گزارش همچنین وضعیت کسب و کار شما را با وضعیت رقبایتان مقایسه میکند تا شما بتوانید با ایجاد تغییرات لازم در محصولات و خدمات خود، آنها را با خواستهها و انتظارات مشتریان هماهنگ کنید.
آموزش گام به گام تحلیل بازار برای شروع یک بیزینس
در این قسمت به طور کامل و مرحله به مرحله همه مراحل تحلیل بازار برای داشتن یک بیزینس موفق را برایتان شرح خواهیم داد.
1- تحقیق و بررسی درباره صنعت و حوزه فعالیت
اولین و مهمترین گام برای ورود به هر حرفه و کسب و کاری، شناخت دقیق بازار آن است!
در مرحله نخست تحلیل بازار، شما باید بررسی کنید که بازار برای محصول یا خدمت پیشنهادی شما چقدر ظرفیت دارد و چند کسب و کار دیگر هماکنون در این حوزه فعال هستند. همچنین، لازم است با استانداردها و روندهای جاری و رایج در آن صنعت و حوزه خاص آشنا شوید.
اگر قوانین، مقررات یا محدودیتهای خاصی وجود دارند که بر فعالیت تمامی کسب و کارهای آن حوزه تأثیر میگذارند، شما باید پیش از هر اقدامی کاملاً از آنها آگاه شوید. علاوه بر این، بررسی روندهای صنعت میتواند به شما کمک کند تا با نوآوری و خلاقیت از رقبایتان متمایز شوید.
2- ارزیابی رقبای اصلی و فعال در بازار
اکنون که با کلیات بازار آشنا شدید، زمان آن فرا رسیده است که نگاهی دقیقتر به کسب و کارهایی بیندازید که به طور مستقیم با شما به رقابت خواهند پرداخت. محصولات و خدمات آنها، استراتژی قیمتگذاریشان و همچنین نقاط قوت و ضعف هر یک را به دقت مورد بررسی قرار داده و تحلیل کنید. این کار به شما کمک میکند تا شکافها و کمبودهای موجود در بازار را شناسایی کنید و درک کنید که از چه راههایی میتوانید خود را از رقبا متمایز کنید.
نکته مهم: ابزارها و نرمافزارهای مختلف بازاریابی میتوانند در تجزیه و تحلیل فهرست رقبای محلی شما، بررسی نظرات و بازخورد مشتریان آنها و سایر موارد مرتبط به شما کمک فراوانی کنند.
3- شناخت و درک مخاطبان هدف
گام بعدی این است که دقیقاً بدانید قرار است محصولات و خدمات خود را به چه کسانی بفروشید. برای یافتن پاسخ این پرسش، باید به سراغ مخاطبان هدف خود بروید. این مخاطبان در چه محدوده سنی قرار دارند؟ در کجا زندگی میکنند؟ شغل آنها چیست؟ هر گونه اطلاعات دیگری که بتوانید در مورد مشتریان بالقوه خود جمعآوری کنید، برای شما مفید خواهد بود. هر چه دادههای بیشتری در اختیار داشته باشید، بهتر میتوانید استراتژی بازاریابی و ویژگیهای محصولات خود را با نیازهای خاص و منحصربهفرد مخاطبانتان تطبیق دهید.
4- بازبینی و ارزیابی محصولات و خدمات خودتان
علاوه بر تحلیل جامع رقبا، شما باید محصولات و خدمات شرکت خود را نیز به طور جدی مورد بررسی قرار دهید تا وضعیت کنونی آنها را به درستی درک کنید. برای اینکه تشخیص دهید کدام بخشهای کسب و کار شما عملکرد قویتری دارند و کدام بخشها نیاز به توجه و بهبود دارند، پیشنهاد میکنم حتماً یک تحلیل SWOT انجام دهید.
تحلیل SWOT مخفف چهار مفهوم نقاط قوت(Strengths)، نقاط ضعف (Weaknesses)، فرصتها (Opportunities) و تهدیدات (Threats) است. محصول اصلی خود را در مرکز توجه قرار داده و از خود بپرسید: “مهمترین نقاط قوت این محصول چیست؟ کدام کارها را به بهترین شکل انجام میدهد؟” سپس همین مراحل را برای شناسایی نقاط ضعف، فرصتهای پیشرو و تهدیدهای موجود انجام بدهید.
تحلیل SWOT یک روش سریع و در عین حال بسیار مؤثر برای مقایسه یک بخش از کسب و کار شما با رقبایتان است. این گام، یک مرحله اساسی و ضروری برای انجام یک تحلیل بازار کارآمد محسوب میشود، زیرا به وضوح به شما نشان میدهد که محصولات و خدمات شما در حال حاضر در بازار چه جایگاهی دارند.
5- شناسایی فرصتها و چالشهای پیشرو
اکنون که بخش عمدهای از اطلاعات مورد نیاز برای تکمیل فرآیند تحلیل بازار را جمعآوری کردهاید، زمان آن رسیده است که ارتباط منطقی بین اجزای مختلف را درک کنید و به دنبال فرصتهای واقعی برای رشد و پیشرفت کسب و کار خود باشید.
به عنوان مثال، در نمونه تحلیل یک کار لولهکشی، ما متوجه شدیم که از رقبای اصلی ما، پلتفرم یوتیوب است. دلیلش این است که بسیاری از مشتریان، ویدیوهای آموزشی تعمیرات را در آنجا میبینند و خودشان اقدام میکنند و دیگر به دنبال یک لولهکش متخصص نمیروند.
این شرایط اگرچه ممکن است باعث از دست رفتن برخی سفارشات شود، اما در عوض، فرصتی عالی برای معرفی ما در فضای اینترنت ایجاد میکند.
میتوانیم با تولید ویدیوهای آموزشی در یوتیوب، راهحلهای رفع مشکلات رایج لولهکشی خانه را به مردم نشان دهیم. وقتی که ویدیو به تنهایی جواب ندهد یا مشکل پیچیدهتری پیش آید، آنها به دلیل آشنایی با برند ما از طریق محتوایمان، تماس با ما را در اولویت قرار میدهند.
این تنها یک نمونه از کاربرد تحلیل و آنالیز بازار است. نکته اصلی اینجا است که هرچه دادههای بیشتری جمعآوری کنید، شناسایی ایدههای موثری که سرعت رشد کسب و کار شما را افزایش میدهند، راحتتر خواهد بود.
مهمترین نکات در تحلیل بازار
در انجام تحلیل بازار برای شروع و رشد کسب و کارتان نکات زیر را مدنظر قرار دهید:
● اطلاعات خود را مدام بهروز کنید: بازار به سرعت در حال تحول و تغییر است و اتکا به دادههای قدیمی میتواند سبب اشتباه در تصمیمگیری شود.
● سراغ منابع معتبر بروید: اعتبار دادهها بسیار مهم است؛ منبع اطلاعات خود را همیشه ارزیابی کنید.
● رقبا را دائما رصد کنید: رقبا نیز روشهای خود را تغییر میدهند، پس باید از این تغییرات مطلع باشید.
● برای دقت بیشتر از ابزارهای دیجیتال کمک بگیرید: ابزارهای تحلیلی مدرن، خطا را کم میکنند و صحت تحلیل را افزایش میدهند.
● خروجی تحلیل را ساده و گویا ارائه دهید: اگر نتایج پیچیده بیان شوند، مدیران ممکن است سردرگم شوند.
● رفتار مشتریان را با دقت تحلیل کنید: نحوه رفتار مشتریان، نشانههای مهمی از جهتگیریها و تحولات بازار در اختیارتان میگذارد.
● تحولات آتی بازار را رصد کنید: توانایی پیشبینی روندهای آینده، از ویژگیهای یک تحلیلگر حرفهای است.
کلام پایانی
تحلیل بازار، کار خیلی مهمی برای موفقیت هر کسب و کاری است. بدون شناخت درست از بازار، مشتریان، رقبا و تغییرات محیطی، امکان رشد پایدار وجود ندارد. این فرآیند با تعیین یک هدف مشخص شروع میشود و با جمعآوری اطلاعات معتبر، شناخت مخاطبان، تحلیل رقبا و پیگیری روندها ادامه پیدا میکند. ابزارهای متنوع برای این کار وجود دارند که باید بسته به شرایط و هدف خود، بهترین آنها را انتخاب کنید.
تحلیل بازار یک فعالیت همیشگی است و باید به طور منظم بهروز شود تا با تغییرات بازار همگام بماند. با اجرای صحیح تحلیل و آنالیز بازار، میتوانید ریسک کار را کاهش دهید، فرصتهای جدید را شناسایی کرده و راهکارهای عملیتری برای موفقیت کسب و کار خود پیدا کنید.
